Rozpoznawanie próbek minerałów nie zawsze jest łatwe. Barwa bywa zawodną wskazówką, gdyż zanieczyszczenia mogą ją znacznie zmieniać. Na przykład piękna barwa rubinu to skutek domieszki soli chromu w kryształach, a zielonkawy kolor turkusa - domieszki związków miedzi. Każdy z minerałów różni się budową kryształów, ale żeby to stwierdzić, potrzebny jest mikroskop. Prostszy sposób rozpoznawania minerałów polega na zarysowaniu minerałem białej szorstkiej powierzchni; każdy z minerałów daje charakterystyczną dla siebie barwną rysę. Hematyt, najpospolitsza ruda żelaza o barwie od rudobrązowej do czarnej, zawsze zostawia rysę koloru czerwonawego. Każdy z minerałów ma też charakterystyczny dla siebie połysk, czyli sposób odbijania światła od powierzchni. Może to być połysk metaliczny, skalisty, perłowy, woskowy. Z kolei twardość minerału sprawdza się próbują zarysować nim inny minerał. Najmiększym minerałem jest talk, najtwardszym zaś diament. Można również badać gęstość względną minerałów, porównując ich objętość i masę. Na przykład kawałek ołowiu jest cięższy niż taka sama bryłka siarki.